Wat zal in de toekomst nog strafbaar zijn en wat niet?

Alhoewel cannabis niet wordt gelegaliseerd, zal de politie in principe geen proces-verbaal op naam meer opstellen wanneer volwassenen met een hoeveelheid cannabis voor eigen gebruik worden aangetroffen. Zij zullen dus ook niet meer worden vervolgd.
De politie zal wel maandelijks een anonieme registratie aan het parket overmaken.

Er zijn evenwel twee uitzonderingen:

De Regering zal de drugwet van 1921 aanpassen om toe te laten in het opsporings- en vervolgingsbeleid een onderscheid te maken tussen cannabis en de andere illegale drugs om een meer geïndividualiseerde aanpak mogelijk te maken. Dit onderscheid zal concreet worden ingevuld in een Koninklijk Besluit. Tot de nieuwe wet is goedgekeurd in het parlement, wat nog enkele maanden zal duren, blijft de vervolgingsrichtlijn uit 1998 (omzendbrief van de procureurs-generaal), die aan kleine hoeveelheden cannabis voor eigen gebruik 'de laagste vervolgingsprioriteit' toekent, onverkort gehandhaafd. Voorlopig verandert er dus niets wat de vervolging van het druggebruik betreft. 

Blijven verboden :

Is de nieuwe regeling van cannabisgebruik ook van toepassing op minderjarigen?

Neen. De nieuwe regeling is alleen van toepassing op meerderjarigen (personen ouder dan 18 jaar). 'Gebruik in aanwezigheid van minderjarigen' wordt trouwens uitdrukkelijk bestempeld als 'maatschappelijke overlast'  waarbij een proces-verbaal wordt opgesteld.

Voor minderjarigen die met cannabis worden aangetroffen, zal er dus steeds proces-verbaal worden opgemaakt. De ouders zullen in alle gevallen worden verwittigd en gehoord.

Het gebruik van cannabis (en andere legale en illegale drugs) wordt ontraden tijdens de adolescentie, de periode waarin de persoonlijkheid wordt gevormd. Een van de pijlers van een drugbeleid op school is het schoolreglement. In de meeste gevallen is dit schoolreglement nu al gebaseerd op meer dan enkel juridische aspecten. In de praktijk verandert de geplande wetswijziging niets aan het schoolreglement

Problematisch gebruik: wat is het en wie beslist erover?

'Problematisch gebruik' is 'een gebruikspatroon dat men niet onder controle heeft'.
Dit betekent dat een regelmatig persoonlijk gebruik niet per definitie problematisch is. Ook de  sociaal-economische situatie van de druggebruiker (vb. al dan niet werk hebben) is niet langer een criterium om uit te maken of het gebruik al dan niet problematisch is. De verdere verduidelijking van het begrip 'problematisch gebruik' zal gebeuren in een speciaal Koninklijk Besluit en in een richtlijn voor de parketten en de politiediensten.

Aangezien het begrip 'problematisch gebruik' medisch wordt ingevuld, zijn het professionele zorgverleners die zullen uitmaken wat 'problematisch gebruik' is en wat niet.

Indien de politiedienst aanwijzingen heeft van problematisch gebruik, maakt ze een proces-verbaal op. Dit proces-verbaal gaat naar de Procureur des Konings die een therapeutisch advies vraagt aan de gespecialiseerde hulpverlening. Op basis van het advies beslist de Procureur des Konings in overleg met de justitiële 'case-manager' welk gevolg hij aan het proces-verbaal geeft.

Maatschappelijke overlast: wat is het en wie beslist erover?

“Maatschappelijke overlast” wordt gedefinieerd als “het gebruik in aanwezigheid van minderjarigen” en “openbare overlast”.  “Openbare overlast” is een begrip uit de nieuwe Gemeentewet en slaat op situaties die als storend voor de omgeving worden ervaren.  Het begrip zal verder toegelicht worden in het Koninklijk Besluit en de richtlijnen voor de politiediensten en de parketten.

De Regering heeft er bewust voor gekozen om in de nieuwe regeling geen maximale hoeveelheid cannabis op te nemen. De voornaamste reden daarvoor is dat ze absoluut wil vermijden het signaal te geven dat cannabisgebruik evident of alledaags zou zijn. Het aantal grammen zegt bovendien weinig over het al dan niet problematisch karakter van het cannabisgebruik.

Worden druggebruikers tegen wie proces-verbaal wordt opgemaakt altijd strafrechtelijk vervolgd?

Neen. De Federale Regering meent dat de strafrechtelijke interventie ten aanzien van druggebruikers steeds het ultimum remedium, de ultieme sanctie moet zijn.  In de eerste plaats zullen problematische druggebruikers die in contact komen met politie en justitie georiënteerd moeten worden naar de hulpverlening. Alleen wanneer het druggebruik gepaard gaat met specifieke risicosituaties (vb. rijden onder invloed) of met andere misdrijven, en wanneer er sprake is van drughandel en van drugproductie die niet voor eigen gebruik bedoeld is, wordt er vervolgd. In alle andere gevallen zal eerst gezocht worden naar aangepaste hulpverlening en is de strafrechtelijke sanctie de stok achter de deur.

Mag men cannabis roken in een café of jeugdclub?

Wie cannabis rookt in het bijzijn van minderjarigen, veroorzaakt maatschappelijke overlast (zie hiervoor) en kan dus worden vervolgd. Het ter beschikking stellen van een lokaal voor druggebruik blijft strafbaar. De burgemeester kan het lokaal ook doen sluiten.
De zaakvoerders hebben er dan ook belang bij geen druggebruik toe te laten in hun zaak.

Mag men voortaan zelf cannabis kweken?

Het bezitten van zelfgekweekte cannabis blijft strafbaar in ons land. In de toekomst zal er niet langer worden vervolgd indien het gaat om de productie van een hoeveelheid cannabis die bestemd is voor eigen gebruik onder de gekende voorwaarden meerderjarig, geen problematisch gebruik, geen maatschappelijke overlast, geen handel,...).

Mag men de grens oversteken met cannabis? 

Het invoeren van cannabis blijft verboden en er zal steeds een proces-verbaal worden opgesteld. Volwassenen zullen in de toekomst echter niet meer vervolgd worden, op voorwaarde dat er geen aanwijzingen zijn voor problematisch gebruik, maatschappelijke overlast, handel,...
Het uitvoeren van cannabis (zelfs van een heel kleine hoeveelheid) zal niet worden gedoogd. Ook in Nederland is de uitvoer van cannabis (en andere drugs) strafbaar. Dit impliceert dat wie zich in Nederland gaat bevoorraden een misdrijf pleegt naar Nederlands recht.

Mag men onder invloed van drugs een voertuig besturen?

Neen, het rijden onder invloed van illegale drugs is eveneens strafbaar.
De Minister van Justitie heeft in december 2000 een richtlijn voor de politiediensten en het openbaar ministerie uitgewerkt.
De weggebruikers zullen voortaan dus niet enkel gecontroleerd kunnen worden op alcoholgebruik, maar ook op het gebruik van illegale drugs. Vermits een drugtest vergelijkbaar met de ademtest voor alcohol niet bestaat, zal de politie nagaan of er uiterlijk waarneembare tekenen zijn van druggebruik. Zo ja, dan volgt er een urinetest en zo nodig een bloedproef.

Worden druggebruikers die strafbare feiten plegen anders behandeld dan andere criminelen?

Neen.  Druggebruik kan nooit een verzachtende omstandigheid of een verontschuldiging voor een misdrijf zijn.
Anderzijds zal de Regering een omzendbrief over het drugbeleid in de gevangenissen uitvaardigen die het mogelijk maakt dat druggebruikers in de gevangenis een beroep kunnen doen op een kwaliteitsvolle zorgverlening, ook door externe hulpverleners. Ook zullen bepaalde druggebruikers in de gevangenis een vervangende behandeling kunnen volgen.

Wat zal de Regering doen tegen de drughandel?

De Minister van Justitie zal een richtlijn uitvaardigen waarin een aantal prioriteiten worden vastgelegd.

De informatie over politieacties in verband met drugs worden gecentraliseerd binnen de federale politie. Op termijn wordt gestreefd naar specialisatie en doorgedreven opleiding en bijscholing van magistratuur en politiediensten.

België neemt ook actief deel aan alle internationale initiatieven die de georganiseerde drughandel willen bestrijden.